Địa chính trị-kinh tế quốc tế và VN: 1-8-2012


1-8-2012 (VF) – Quan sát chuyển động địa chính trị-kinh tế quốc tế Việt Nam của Vietfin.net, cập nhật  thường xuyên.

* Địa Chính trị

Tranh chấp biển Đông
Theo BBC hôm 31-7, Chính phủ Philippines đã bắt đầu mời thầu thăm dò và khai thác ba lô dầu khí trên Biển Đông bất chấp tình hình tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc đang tiếp tục leo thang. Ngoài những hãng nội địa, Manila cũng mời cả các doanh nghiệp nước ngoài tham gia đấu thầu, như tập đoàn năng lượng Total của Pháp, Exxon của Mỹ hay công ty dầu khí đa quốc gia Royal Dutch Shell (VNN, 1-8).

Viện Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam, cho biết, còn rất nhiều bản đồ do Trung Quốc và nước ngoài xuất bản xác định đảo Hải Nam là cực nam của Trung Quốc (VNN, 31-7).

Bản đồ “Nhị kinh thập bát tỉnh tổng đồ” trong sách “Thanh nhị kinh thập bát tỉnh cương vực toàn đồ”, tác giả: Đông Điều Văn Tả Vệ Môn, Nhật Bản Gia Vĩnh tam niên khắc bản (1850)

Theo Gregory Poling – nhà nghiên cứu tại Chương trình Đông Nam Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, D.C, Philippines và các thành viên ASEAN khác, những nước có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông cần phải đệ trình toàn bộ tài liệu về đường cơ sở, các tuyên bố về thềm lục địa mở rộng và tuyên bố chủ quyền với các đảo đang tranh chấp với Trung Quốc trên Biển Đông (VNN, 1-8).

Trung Quốc
Ông Tập Cận Bình, nhân vật được xem là sẽ trở thành Chủ tịch nước tiếp theo của Trung Quốc, vào năm 2004 đã cảnh báo các quan chức nước này: “Hãy kiểm soát vợ/chồng, con cái, họ hàng, bạn bè, nhân viên và tuyên thệ không sử dụng quyền lực để kiểm lợi cá nhân.”

Hồ sơ những tỷ phú trong đại gia đình với ông Tập Cận Bình do Bloomberg công bố ngày 29-6-2012 có thể khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu ông có thực hiện đúng như lời mình đã nói. Về phần mình, Bloomberg cũng đã nêu rõ không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ông Tập từng can thiệp vào các thương vụ kinh doanh cũng như không có bất kỳ tài sản nào được nêu trong hồ sơ có liên quan tới ông Tập Cập Bình (59 tuổi), vợ ông – nữ ca sỹ nổi tiếng Peng Liyuan (49 tuổi) và con gái của hai người; cá nhân ông Tập và các thành viên gia đình cũng không hề có bất kỳ hành vi sai trái nào. Tuy vậy, nhà chức trách Trung Quốc đã chặn các truy cập tới Bloomberg (National Post, 30-7).

Hồ sơ của Bloomberg cho biết, đại gia đình của ông Tập có nhiều lợi ích kinh doanh trong các ngành khai khoáng, bất động sản và thiết bị điện thoại di động. Những lợi ích này bao gồm các khoản đầu tư vào nhiều công ty với giá trị tài sản 376 triệu USD, 18% cổ phần trong một công ty đất hiếm có tổng tài sản 1,73 tỷ USD, 20,2 triệu USD cổ phần trong một công ty công nghệ đại chúng, một villa nhìn ra biển tại Hồng Koong trị giá khoảng 31,5 triệu USD, và ít nhất sáu bất động sản khác ở Hồng Kông với giá trị ước tính 24,1 triệu USD.

Gia tài của dòng họ Tập phần lớn thuộc sở hữu của người chị Qi Qiaoqiau (63 tuổi), chồng của bà này Deng Jiagui (61 tuổi) và cô con gái Zhang Yannan (33 tuổi) của bà Qi.

Báo cáo quốc phòng hàng năm của Nhật Bản thể hiện sự quan ngại về các hoạt động hải quân không ngừng gia tăng của Trung Quốc ở tây Thái Bình Dương. Báo cáo này cũng chỉ trích Trung Quốc thiếu minh bahcj về tiến trình ra quyết định quân sự, tố cáo Trung Quốc uy hiếp thế giới. Thủ tướng Nhật Bản phát biểu trước Hạ viện nước này khẳng định quyết tâm sử dụng lực lượng quân sự để “đáp trả mạnh mẽ” những hành vi xâm hại lãnh hải (WP,AP/VNN, 1-8).

Trung Đông
Theo nguồn tin từ Ai Cập, một tàu chiến Trung Quốc đã vượt Suez, tiến vào Địa Trung Hải hôm 29/7. Nguồn tin cũng nhấn mạnh thêm, sự việc này diễn ra trong bối cảnh sắp có cuộc tập trận hải quân đa phương quy mô lớn giữa Syria với các đồng minh Nga, Trung Quốc và Iran (VOV, 1-8).

Tổng thống Barack Obama hôm 31/7 đã thắt chặt lệnh trừng phạt đối với các ngân hàng thực hiện giao dịch dầu mỏ với Iran hoặc với công ty dầu khí quốc gia Iran (NIOC) và công ty Naftiran Intertrade, nhằm gây sức ép lên chương trình hạt nhân của Tehran (Reuters/VOV, 1-8).

Khủng hoảng Eurozone
Thứ trưởng Bộ Tài chính Hy Lạp Christos Staikouras trả lời phỏng vấn đài truyền hình quốc gia NET hôm 31-7 cho biết: “Dự trữ tiền mặt của Hy Lạp gần như bằng 0”. Nước này vẫn đang chờ đợt giải ngân gói cứu trợ quốc tế, trong khi các nhà lãnh đạo Hy Lạp tiếp tục bất đồng xung quanh gói khắc khổ trị giá 11,5 tỷ euro – mà việc thông qua là điều kiện nhận cứu trợ từ EU (Reuters/VOV, 31-7).

Tương lai kinh tế ảm đảm và bất ổn chính trị tại Italia đang mở đường để cựu Thủ tướng Silvio Berlusconi  trở lại nắm quyền. Ông Berlusconi, 75 tuổi, gần như bị toàn thể đất nước Italia ghét bỏ khi rời nhiệm sở vào tháng 11 năm ngoái, và sự nghiệp chính trị của ông dường như đã chấm dứt do những  bê bối về buổi tiệc tùng xa hoa và tình ái (Bloomberg/VOV, 31-7).

Hoa Kỳ
Đảng Dân chủ và Cộng hòa Mỹ hôm 31/7 đạt được thỏa thuận về tài trợ chi tiêu chính phủ đến tháng 3/2013 nhằm tránh nguy cơ đóng cửa chính phủ. Theo đó, Quốc hội Mỹ nhất trí khoản chi tiêu cho các chương trình liên bang từ quốc phòng, viện trợ nước ngoài đến giáo dục, y tế là 1.047 tỷ USD. Tuy nhiên, dự thảo trên vẫn cần sự phê chuẩn chính thức của cả Hạ và Thượng viện Mỹ vào ngày 30-9, thời điểm kết thúc năm tài khóa hiện tại khi các nguồn vốn tài trợ hoạt động của chính phủ cạn kiệt (Reuters/VOV, 1-8).

* Địa Kinh tế

Châu Á-Thái Bình Dương
Nữ Thủ tướng xinh đẹp Yingluck của Thái Lan được giới doanh nhân nước này ngưỡng mộ bởi quyền lực mềm của bà đã đem đến luồng sinh khí mới cho nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á. Sự quyến rũ, bình tĩnh, bản lĩnh và mềm dẻo của nữ thủ tướng đã đưa đất nước Thái Lan thoát khỏi bất ổn chính trị, tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp Thái Lan phát triển trên thị trường nội địa và vươn ra các thị trường láng giềng (Bloomberg/TTVN, 31-7).

Một quan chức cấp cao của Bộ Ngoai giao Hoa Kỳ cho biết, rất lạc quan về tiến trình cải cách kinh tế và chính trị tại Myanmar. Tuy nhiên, ông này cũng cảnh báo các nhà đầu tư Hoa Kỳ rằng họ sẽ phải đối diện với một môi trường kinh doanh rất phức tạp tại quốc gia Đông Nam Á này (DailyTimes, 1-8).

Sự phổ biến của văn hóa âm nhạc Hàn Quốc cộng với nỗ lực của các trường đại học Hàn Quốc đã thu hút nhiều sinh viên quốc tế tới tham gia các chương trình giáo dục và khóa học mùa hè (Asiaone/VNN, 1-8).

Chính phủ Nhật Bản đã trở thành cổ đông lớn nhất của Công ty điện lực Tokyo (TEPCO) và có quyền quyết định các chính sách công ty nhờ việc nắm giữ hơn một nửa cổ phần, sau khi đã bơm tổng cộng gần 45 tỷ USD cho công ty này kể từ khi xảy ra sự cố hạt nhân hồi năm 2011. Nguồn tiền này nhằm giúp TEPCO cung cấp điện ổn định và tránh những rắc rối liên quan đến tẩy rửa chất phóng xạ và bồi thường thiệt hại (VOV, 31-7).

Ấn Độ trở thành nước tiêu dùng dầu mỏ và khí đốt lớn thứ 4 thế giới sau Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản. Bộ Dầu mỏ và Khí đốt tự nhiên Ấn Độ cho biết tỷ lệ tiêu dùng dầu mỏ và khí đốt trong tiêu thụ năng lượng sơ cấp của nước này vào khoảng 40,3%, đứng thứ 2 sau than đá – nguồn năng lượng đóng góp 53% tổng nhu cầu. Trong những năm gần đây, khí đốt tự nhiên ngày càng ngày càng được lựa chọn tiêu dùng vì giá rẻ (Petrotimes, 31-7).

Châu Âu
Tỷ lệ thất nghiệp tại các nước eurozone trong tháng 6 là 11,2% số người trong độ tuổi lao động. Đây là mức thất nghiệp cao kỷ lục kể từ khi đồng euro được đưa vào lưu hành năm 1999. Tây Ban Nha đứng đầu với tỷ lệ thất nghiệp 24,8% (TTXVN, 31-7).

Thụy Sỹ bị coi là “Trung Quốc mới” trên thị trường tiền tệ do nước này đang ra sức làm suy yếu đồng franc trong bối cảnh khủng hoảng nợ eurozone ngày càng trầm trọng (FT/VOV, 1-8).

Moody’s hạ dự báo tăng trưởng GDP Anh xuống còn tăng 0,4% năm 2012 và 1,8% năm 2013 do triển vọng tài chính, kinh tế bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng châu Âu. Dự báo này tuy thế vẫn lạc quan hơn dự báo của IMF rằng kinh tế Anh chỉ tăng trưởng 0,2% năm nay và 1,4% năm sau. Moody’s vẫn giữ nguyên xếp hạng tín nhiệm AAA và triển vọng tiêu cực của Anh (WSJ/VOV, 1-8).

Hoa Kỳ
Tổng thống Obama ngày 30/7 cảnh báo kinh tế Mỹ tiếp tục đối mặt với khó khăn do khủng hoảng nợ của châu Âu vẫn là thách thức lớn. Tuy nhiên, ông này dự đoán eurozone và đồng euro sẽ tồn tại (TTXVN, 31-7).

Các quỹ thị trường tiền tệ của Mỹ hiện nắm lượng tài sản trị giá 2.600 tỷ USD (FT/TTVN, 31-7).

Kinh tế Cuba đang trong trạng thái kiệt quệ là đánh giá của Sean Goforth trên The National Interest (31-7). Dù đặt kỳ vọng khu vực kinh tế tư nhân sẽ giúp hồi sinh một nửa nền kinh tế trong vòng 5 năm tới nhưng vẫn còn những mâu thuẫn trong chính sách điều hành. Một mặt, mức thuế cao đánh vào các cơ sở kinh doanh nhỏ và hợp tác xã tư nhân sẽ giúp các doanh nghiệp nhà nước miễn nhiễm với cạnh tranh. Mặt khác, chính phủ Cuba đang nới lỏng kiểm soát với khu vực kinh tế tư nhân. Hiện tại, hàng trăm ngành doanh nghiệp nhỏ đã được cấp phép để hoạt động trong các ngành dịch vụ phổ thông và các ngành công nghiệp không thiết yếu như ăn uống hay sửa chữa ô tô. Cùng lúc, các doanh nhân khởi nghiệp đối phó với quy định cấm quảng cáo của Chính phủ bằng cách sơn các thông điệp bán hàng lên thành xe và cửa sổ.

Trung Quốc
Tuần trước, Adidas đã thông báo kế hoạch đóng cửa nhà máy sản xuất cuối cùng mà hãng này trực tiếp sở hữu tại Trung Quốc để thực thi kế hoạch tái cấu trúc hoạt động toàn cầu và tìm tới những địa điểm sản xuất có chi phí nhân công thấp hơn. Với quyết định này, Adidas cũng sẽ ngừng hợp đồng với năm nhà cung cấp Trung Quốc. Các nhà cung cấp này sau đó đã yêu cầu Adidas phải buồi thường  tổn thất, và cũng cho biết thêm họ có thể đưa vụ việc ra tòa. Theo hợp đồng đã ký kết, Adidas có quyền dừng bất kỳ khi nào và chỉ phải thông báo cho các nhà cung cấp trước sáu tháng – đúng với thông lệ quốc tế.

Sự việc này ẩn chứa những vấn đề lớn hơn của kinh tế Trung Quốc (BI, 31-7). Các ngành công nghiệp thâm dụng lao động đang bị co hẹp, một phần vì lợi thế cạnh tranh mất đi, một phần vì chính sách phát triển của Trung Quốc hướng tới vị thế cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc làm chắc chắn là vấn đề rất lớn của quốc gia đông dân nhất thế giới này.

* Tác động và liện hệ với Việt Nam

Chiều 31-7, Công ty xăng dầu hàng không Việt Nam (Vinapco) đã có thông báo về việc chấm dứt hợp đồng với Công ty TNHH vận tải Hồng Phát, có địa chỉ tại Quảng Tây (Trung Quốc), do công ty này đã vi phạm hợp đồng. Ngày 28.7, cơ quan chức năng đã bắt quả tang về việctàu chở dầu của Công ty Hồng Phát đang tiêu thụ xăng A92 từ lô hàng nhận từ Vinapco trên lãnh thổ Việt Nam trong khi theo cam kết các lô hàng xăng dầu mà Vinapco bán cho Hồng Phát không được tiêu thụ ở thị trường Việt Nam (TN, 31-7).

Market Vectors Vietnam ETF (VNM) đứng ở vị trí thứ hai trong Top10 ETFs phổ biến nhất tại các thị trường châu Á mới nổi (SA, 31-7).