Địa chính trị-kinh tế quốc tế và VN: 25-7-2012


25-7-2012 (VF) – Quan sát chuyển động địa chính trị-kinh tế quốc tế Việt Nam của Vietfin.net, cập nhật  thường xuyên.

* Địa Chính trị

Người phụ trách quản lý báo chí quốc tế của Bộ Văn hóa Iran cho biết phiên tòa xét xử Trưởng văn phòng Reuters tại Tehran – Parisa Hafezi -sẽ diễn ra vào ngày 30-9-2012. Tội danh cáo buộc là đã đề cập tới các nữ vận động viên điền kinh của Iran như những kẻ khủng bố. Nhiều khả năng, phiên tòa sẽ đưa ra phán quyết cấm toàn bộ hoạt động của Reuters tại Iran, bao gồm cả việc đóng cửa văn phòng. Trong khi chờ tới ngày xét xử, các hoạt động của hãng tin này bị tạm ngừng.

Đầu năm 2012, Reuters phát hành một báo cáo  cho rằng có 3.000 nữ Ninja được huấn luyện tại Karaj với nhiệm vụ tiêu diệt những kẻ xâm lược ngoại quốc. Reuters cũng cáo buộc Tehran huấn luyện sát thủ. Ngay sau đó, các nữ vận động viên nghệ thuật chiến tranh đã đưa đơn kiện Reuters và chính phủ Iran đình chỉ hoạt động của hãng tin này, đồng thời, khởi kiện trưởng đại diện. Reuters phản hồi bằng việc thay đổi nội dung báo cáo và xin lỗi (eurasiareview, 23-7).

Xung đột ở Syria

Syria, hôm 23-7, đã từ chối đề nghị của Liên đoàn Arab (AL) về khả năng chuyển giao quyền lực và ra đi trong an toàn Tổng thống Assad cùng gia đình. Bộ Ngoại giao nước này cũng tuyên bố sẽ sử dụng các phương tiện vũ khí hóa học để chống trả các hành vi xâm lược từ nước ngoài, nhưng vũ khí hóa học sẽ không được sử dụng để đối phó với công dân Syria (Al Bawaba News, 24-7).

George Friedman (Stratfor) nhận định chính phủ Assad đang tan rã và phân tích hệ lụy của sự sụp đổ này:

1-      Chiến lược của Nga và Trung Quốc. Cục diện địa chính trị thế giới với Syria rất rõ ràng với Hoa Kỳ-Pháp-Tây Âu phản đối chế độ Assad, trong khi Nga-Trung Quốc-Iran ủng hộ. Nga và Trung Quốc hiểu rõ rằng nếu chính quyền Assad còn tiếp tục tồn tại thì sự lệ thuộc của Syria vào Iran sẽ ngày càng lớn hơn. Và khi đó, Hoa Kỳ sẽ phải đổ nhiều nguồn lực hơn trong việc giảm thiểu ảnh hưởng của Iran tại Trung Đông, quan trọng hơn, là ảnh hưởng của Tehran trải dài vùng tây Afghanistan tới Lebanon (với lực lượng Hezbollah đồng minh).

Tuy nhiên, Nga cũng đã bắt đầu tính toán tới sự kết thúc của chế độ Assad, biểu hiện qua việc dừng chuyển các máy bay trực thăng và một phát biểu (dù sau đó đã bị phủ nhận) của đại sứ Nga tại Pháp gợi ý cho sự ra đi của Tổng thống Assad.

2-      Đòn chiến lược với Iran. Khi Nga đã lùi lại thì Iran còn lại là nguồn ủng hộ tích cực nhất với chính quyền Assad. Sự sụp đổ của chế độ này sẽ là đòn đánh chiến lược vào Tehran: (i) ảnh hưởng rộng rãi trong khu vực mà Iran nỗ lực tạo dựng không xuất hiện;  (ii) Iran sẽ nhanh chóng chuyển từ một quyền lực đang nổi lên sang vị thế tự vệ.

3-      Sụp đổ của chính quyền Assad mở ra hai cơ hội với Hoa Kỳ: (i) chiến lược không can thiệp quân sự trực tiếp nhưng liên tục tạo áp lực chính trị và kinh tế chứng tỏ có hiệu quả; (ii) cân bằng quyền lực tại khu vực này có thể đạt được mà không cần tới hiện diện thường xuyên của Hoa Kỳ. Mối de dọa về ảnh hưởng ngày một lớn hơn của Iran trong khu vực cũng sẽ giảm bớt.

* Địa Kinh tế

Moody’s Investors Service, hôm 23-7, đã hạ mức triển vọng của Đức, Hà Lan và Luxembourg từ “ổn định” xuống “tiêu cực”, nhưng vẫn giữ nguyên xếp hạng AAA. Trước thông báo này, Bộ trưởng Tài chính Đức tuyên bố nước này vẫn sẽ tiếp tục là neo giữ cho sự ổn định của eurozone và cho rằng Moody’s đã quá tập trung vào các rủi ro ngắn hạn như Đức sẽ phải gánh nhiều khoản cứu trợ cho Hy Lạp (để ở lại eurozone), Tây Ban Nha và Italia (để ngăn không cho tình hình xấu thêm) (Spiegel, 24-7).

Các nhà quản lý hoạt động ngân hàng quốc tế đang điều hơn một tá giao dịch viên ở ít nhất chín ngân hàng toàn cầu bị cáo buộc đã phối hợp lũng đoạn các mức lãi suất Libor khác nhau ở nhiều lục địa nhằm tăng lợi nhuận giao dịch tiền tệ (WSJ, 24-7). Việc triển khai điều tra sẽ ảnh hưởng tới các thị trường tài chính, kinh doanh cho vay tiêu dùng và chính sách quản lý hoạt động ngân hàng quốc tế.

Myanmar kỳ vọng sẽ đạt mức thu nhập bình quân đầu người cao hơn Lào và Cămpuchia trong hai đến ba năm tới nhờ những nỗ lực cải cách chính trị và kinh tế (RFA, 24-7).

Hoa Kỳ tiếp tục là quốc gia hấp dẫn nhất thế giới với hoạt động đầu tư mạo hiểm và đầu tư vốn cổ phần cá nhân. Các thị trường mới nổi cũng ngày càng quan trọng hơn (IESE Insight, 24-7).

Chứng khoán Mỹ tuột dốc phiên thứ ba liên tiếp do những quan ngại về khủng hoảng nợ Châu Âu (VnEconomy, 25-7).

Chứng khoán Châu Âu tuột dốc phiên thứ ba liên tiếp do Moody’s cắt triển vọng kinh tế Đức và khủng hoảng nợ Châu Âu (Market Watch, 24-7).

Hy Lạp bắt đầu sáp nhập và đóng cửa 21 cơ quan nhà nước để tinh giản bộ phận này trước khi một nhóm thanh tra quốc tế quay trở lại Athens (Market Watch, 24-7).

Khủng hoảng ở Châu Âu có thể tạo ra tình huống vượt ngoài tầm kiểm soát của chính phủ và kéo cả thế giới vào suy thoái (Market Watch, 24-7)

Chứng khoán Châu Á hồi phục do các thông tin về kinh tế Trung Quốc hồi phục nhẹ trong Tháng 7 (Market Watch, 24-7).

Trung Quốc

Trung Quốc đang cân nhắc cơ chế kiểm soát giá và quản lý chặt chẽ trên thị trường giao dịch chứng chỉ khí phát thải nhằm tránh biến động giá và tai tiếng như đã xảy ra tại châu Âu sau khi kết quả khảo sát cho thấy hiện Trung Quốc đã chạm giới hạn về lượng khí phát thải bình quân đầu người theo tiêu chuẩn của EU. Cơ chế giao dịch mới sẽ nhằm chấm dứt tình phát thải khí nhà kính ngày càng gia tăng ở nước này, trong khi thị trường mậu dịch carbon thế giới đang quay cuồng với mức cung quá lớn và giá thấp kỷ lục (EurActiv, 23-7).

WTO đã lập tổ công tác để xem xét chính sách xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc – động thái được yêu cầu bởi Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản (WSJ, 24-7). Việc các nước đưa đơn kiện Trung Quốc vì chính sách hạn chế xuất khẩu đất hiếm là một nỗ lực quốc tế nữa buộc Trung Quốc phải có trách nhiệm hơn trong việc tuân thủ các tiêu chuẩn thương mại quốc tế.

* Tác động và liện hệ với Việt Nam

Nga là đối tác chiến lược và thị trường tiềm năng của Việt Nam (VF, 22-7).

Biển Đông

Bộ Ngoại Giao Việt Nam đã có công hàm phản đối gửi tới Bộ Ngoại giao Trung Quốc, phản đối việc thành lập “ thành phố Tam Sa” và tổ chức bầu cử đại biểu Đại hội đại biểu Nhân dân khóa I của thành phố này (TTVN, 24-7).

Đài Bắc sẽ bổ sung thêm pháo cao xạ 40mm, súng cối 120mm vào kho vũ khí tại đảo Ba Đình thuộc Trường Sa của Việt Nam trong tháng tới. Việc này làm cho tình hình Biển Đông càng nóng (United Evening News, 24-7).

Ngày 24-7 Philippines đã triệu Đại sứ Trung Quốc Mã Khắc Cuờng tới để chuyển công hàm phản đối kế hoạch thành lập đơn vị đồn trú ở quần đảo Hoàng Sa trên Biển Đông (Vietnamnet, 24-7 ).

Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain khẳng định rằng các hành động gần đây của Trung Quốc ở Biển Đông là khiêu khích một cách không cần thiết và không phù hợp với một cường quốc (TTXVN, 25-7).

Tàu hải giám của TQ và ngư dân người Tàu đe dọa và gây khó khăn, xua đuổi tàu cá của VN tại vùng biển Hoàng Sa (Tienphong, 25-7).


* Xem thêm: