Địa chính trị-kinh tế quốc tế và VN – 29-6-2012


29-6-2012 (VF) – Quan sát chuyển động địa chính trị-kinh tế quốc tế Việt Nam của Vietfin.net, cập nhật  thường xuyên.

* Địa Chính trị

Singapore được xem là đang thể hiện “quyết tâm chính trị” trong giải quyết vấn đề tham nhũng và lạm quyền. Hàng loạt vụ việc sai trái của các nhân vật có chức tước và địa vị xã hội được đưa ra trước công luận và xử lý nghiêm. Động thái này tuy bất thường nhưng được thực hiện theo cách có chủ ý nhằm lấy lòng cử tri trước thềm bầu cử sắp tới và đảm bảo ổn định của quốc gia (TN, 29-6). * Cũng có thể thấy rằng, các đối tượng bị xử lý không nằm trong top lãnh đạo quyền lực.

Hải quân Mỹ và Philippines sẽ tổ chức cuộc tập trận chung bắt đầu từ 2-7 và kéo dài 9 ngày tại Mindanao, đảo lớn thứ hai nằm ở cực nam Philippines, nhằm cải thiện khả năng ứng phó với thiên tai và các mối đe dọa khủng bố, nối tiếp loạt tập trận Hợp tác Huấn luyện và Sẵn sàng trên biển 2012 hay còn gọi là CARAT 2012 do Mỹ đóng vai trò chủ chốt (TN, 28-6).

Mỹ đã quyết định miễn trừ lệnh trừng phạt về kinh tế với Trung Quốc vì giảm đáng kể lượng dầu nhập khẩu từ Iran.  Việc miễn trừ cho Trung Quốc – nước mua 1/5 lượng dầu xuất khẩu của Iran, và Singapore – quốc gia mua dầu thô của Iran, chính quyền Obama cho tới nay đã đặc cách cho tổng cộng 20 nền kinh tế khỏi lệnh trừng phạt Iran.

Lượng dầu xuất khẩu của Iran đã giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày, trị giá khoảng 630 triệu USD mỗi tuần, do mối đe doạ các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU.Ảnh hưởng của việc này lên các thị trường dầu mỏ không lớn do Ả-rập Xê-út, nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, tăng sản lượng và các dấu hiệu khó khăn kinh tế tại châu Âu và Trung Quốc (Dân trí, 29-6).

* Địa Kinh tế

Diễn biến phức tạp ở Eurozone

Trước thềm Thượng định EU, Bộ trưởng Tài chính Đức trả lời WSJ rằng, có thể Đức sẽ chấp nhận chia sẻ gánh nặng nợ của eurozone sớm hơn dự đoán và Đức sẽ ủng hộ các giải pháp trong ngắn hạn để có thể đương đầu với các vấn đề trầm trọng mà một số nước châu Âu đang gặp phải (WSJ/TTVN, 29-6).

Quan điểm này được xem là bất ngờ bởi mới đây Thủ tướng Merkel cònquả quyết sẽ không có trái phiếu chung châu Âu chừng nào “bà còn sống” cho dù đó Eurobond là đề xuất được Pháp, Italia và Tây Ban Nha ủng hộ (TTVN, 27-6).

Các nhà lãnh đạo EU vừa thông qua kế hoạch trị giá 149 tỷ USD nhằm kích thích tăng trưởng trong khối. Một nửa số tiền được dùng để bổ sung vốn cho Ngân hàng Phát triển châu Âu (EIB) tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng của EU và để mua trái phiếu và hỗ trợ cho các SMEs.  Ngoài ra, khoản đầu tư bổ sung trị giá 180 tỷ USD sẽ được giải ngân từ năm 2013 đến 2015 (Bloomberg/TTVN, 29-6).

Sau khi đã sụt giảm 0,3% trong Q1, kinh tế Tây Ban Nha đang tiếp tục suy giảm với tốc độ nhanh hơn trong Q2. Tỷ lệ thất nghiệp trong Q1. Tăng cao kỷ lục 24,4% và chưa có dấu hiệu giảm xuống. Lãi suất TPCP của nước này cũng tăng mạnh thời gian gần đây.

Bộ trưởng Kinh tế TBN cảnh báo GDP có thể sụt giảm tổng cộng 1,7% trong cả năm 2012, song sẽ tăng nhẹ 0,2% năm 2013. Thâm hụt ngân sách của TBN đã chạm ngưỡng 8,9% GDP năm 2011, cao hơn nhiều so với mức mục tiêu 6% GDP mà nước này đã thống nhất EU. TBN đặt mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách xuống mức 5,3% GDP trong năm 2012 và phấn đầu giảm tiếp xuống mức trần quy định 3% GDP của EU vào năm 2013 (TTXVN, 29-6).

Trung Quốc

Sữa Ubest của Bright Dairy & Food – hãng sữa lớn của TQ có trụ sở tại Thượng Hải – đang bị thu hồi do phát hiện trong sữa có chất tẩy quần áo. Ngành sữa của Trung Quốc đã gánh chịu tổn thất nặng nề vào năm 2008, sau vụ bê bối sữa nhiễm melamine, khiến 6 em nhỏ thiệt mạng và gần 300.000 bị tổn thương thận (Dân trí, 28-6).

Theo số liệu của Ngân hàng America Merrill Lynch, từ đầu năm tới nay, các ngân hàng châu Á (chủ yếu của Trung Quốc, Nhật Bản) đang chiếm tới 21% các khoản vay hợp vốn ở Australia, tăng 4% so với năm ngoái (VnEconomy, 27-6).

Nhật Bản

Hạ viện Nhật Bản chiều 26-6 đã thông qua dự luật cho phép chính phủ nâng thuế tiêu dùng từ 5% hiện nay lên 8% từ ngày 1-4-2014 và 10% từ ngày 1-10-2015 để bù đắp các khoản chi khổng lồ cho an sinh xã hội của đất nước có dân số đang già hóa này.

Gần đây, IMF cho rằng Nhật Bản phải tăng thuế tiêu dùng ít nhất 15%, để ngăn chặn tỷ lệ nợ quốc gia tiếp tục tăng trong những năm tới. Tuy nhiên, việc tăng thuế có thể sẽ tạo gánh nặng lớn cho các hộ gia đình và gây mất ổn định kinh tế (TTXVN, 29-6).

Hoa Kỳ

Tăng trưởng GDP Q1 của Mỹ đạt 1,9%, không đổi so với ước tính đưa ra hồi tháng trước và cũng khớp với dự đoán của các chuyên gia kinh tế, tuy rằng thấp hơn nhiều mức 3% của Q4.2011.

Lợi nhuận các doanh nghiệp của Mỹ ban đầu được dự báo tăng 11,4 tỷ USD, nhưng thực tế lại giảm 6,4 tỷ USD – mức giảm lớn nhất kể từ Q3.2008.

XK tăng chậm lại ở mức 4,2%, thấp hơn dự báo 7,2% của CP. NK tăng 2,7%, thấp hơn số 6,2% dự báo.

Tiêu dùng cá nhân tăng 2,5%, thay vì 2,7% dự kiến. Thu nhập khả dụng tăng 0,7%, vượt mức dự báo cũ là 0,4% (MW, 28-6).

 

* Tác động và liện hệ với Việt Nam

Tranh chấp trên biển Đông

WSJ (29-6) ghi lại ‘bài học’ trong giải quyết tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông rút ra từ 2 tháng xung đột giữa Trung Quốc và Philippines tại bãi cạn Scarborough: (1) bám trụ và duy trì hiện diện tại vùng tuyên bố chủ quyền lãnh thổ và quyền hàng hải; (2) sử dụng lực lượng thực phi pháp luật hàng hải dân sự thay thế hải quân; (3) vai trò của Mỹ – hiện duy trì cân bằng giữa ủng hộ đồng minh (Philippines) và tính trung lập trong tranh chấp chủ quyền.

TS Trần Công Trục, nguyên trưởng Ban Biên giới của Chính phủ, nhận định việc Tổng Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) thông báo mời thầu 9 lô dầu khí trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam là “bước đi mới hết sức thâm hiểm của TQ” (NLD, 28-6).  TS. Trục nhìn nhận hành động này là một phần của kế hoạch hiện thực hóa “đường lưỡi bò” nhằm biến 80% diện tích biển Đông thành ‘ao nhà’ của Bắc Kinh.

Đường lưỡi bò và 9 lô CNOOC tổ chức đấu thầu.

Dân trí (29-6)  đưa nhận định việc TQ chính thức cho thành lập các đội tuần tra “sẵn sàng ứng chiến” trên biển Đông, đồng thời lập kế hoạch đặt cơ quan quân sự để đẩy mạnh hơn nữa hoạt động tại các vùng biển tranh chấp là “tiếp tục làm căng thẳng tại biển Đông”.

Trước đó, TQ cho thành lập Tp. Tam Sa với phạm vi quản lý bao gồm cả huyện đảo Hoàng Sa thuộc Tp. Đà Nẵng của VN (DT, 23-6) còn CNOOC thì tổ chức mời thầu quốc tế thăm dò-khai thác 9 lô trên vùng biển Việt Nam (DT, 29-6). Nhiều học giả quốc tế khẳng định hành động 9 lô này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của VN (DV, 29-6).

Nhận định về tương quan của VN trong tranh chấp chủ quyền trên biển Đông với TQ, Stratfor (7-6) đánh giá dù có năng lực phản đối mạnh mẽ nhất – xét cả quân sự, kinh tế và chính trị – tương quan lực lượng VN vẫn rất yếu so với TQ. Lực lượng hải quân Việt Nam dù được tích cực nâng cấp vẫn yếu thế trước Hạm đội Biển Nam của TQ.

Mở rộng hợp tác quân sự với các cường quốc Hoa Kỳ và Nga bởi thế càng có nhiều ý nghĩa hơn với VN.

Stratfor đánh giá Hoa Kỳ không chỉ xem VN như một đối tác quan trọng ở châu Á-TBD mà còn rất quan tâm tới việc sử dụng Vịnh Cam Ranh của Việt Nam như một cảng chiến lược của lực lượng hải quân Hoa Kỳ.

Bản đồ lực lượng hải quân Hoa Kỳ: 27-6-2012.
Click vào đây để phóng to

Nga có quan hệ hợp tác truyền thống với VN. Lượng lớn khí tài quân sự hiện đại của VN do Nga cung cấp/bán.

VN cũng tăng cường hợp tác quân sự với Ấn Độ.

Xung đột giữa TQ và Philippines phần nào chia sẻ bớt áp lực cho VN, đồng thời thúc đẩy các thành viên ASEAN gắn kết chặt chẽ hơn trong các cuộc thương thảo với TQ.


* Liên quan: