Hàng hóa bổ sung và hàng hóa thay thế


10-8-2012 (VF) – Ảnh hưởng thay thế và ảnh hưởng thu nhập được dùng để phân tích ảnh hưởng của giá cả. Bất kể chiều hướng của ảnh hưởng thu nhập, đối với chỉ hai hàng hóa ảnh hưởng thay thế luôn luôn âm. Ảnh hưởng giá tương đối thuần túy dẫn người tiêu dùng tới việc thay thế hàng hóa mà giá tương đối tăng bằng hàng hóa có giá tương đối giảm. Tách ảnh hưởng thu nhập ra, hàng hóa nhất thiết là thay thế cho nhau khi có hai hàng hóa.

Với nhiều hơn hai hàng hóa, vài hàng hóa có thể tiêu dùng cùng nhau – ổng tẩu và thuốc lá sợi dùng cho tẩu, bánh mỳ và bơ, điện và bếp điện. Những hàng hóa đó là hàng hóa bổ sung.

Thậm chí có nhiều hàng hóa, luôn luôn có ảnh hưởng thay bớt những hàng hóa mà giá tương đối cao. Tuy nhiên, sự thay thế có thể không phải bằng tất cả những hàng hóa khác. Người tiêu dùng thay bớt những hàng hóa được tiêu dùng cùng với những hàng hóa có giá cả tăng.

Giả định giá ống tẩu tăng. Chuyện gì sẽ xảy ra với cầu về thuốc lá? (bỏ qua ảnh hưởng thu nhập, vì chi tiêu cho ống tẩu là chi tiêu nhỏ trong ngân sách hộ gia đình, vì thu nhập thực tế chỉ hơi giảm). Vì ống tẩu và thuốc lá được sử dụng cùng nhau, chúng ra hi vọng cầu về thuốc lá giảm cùng với lượng cầu ống tẩu. Đường cầu về thuốc lá dịch chuyển sang trái để phản ứng với sự tăng giá ổng tẩu.

Khi hàng hóa là hàng hóa bổ sung, sự tăng giá một hàng hóa sẽ làm giảm cầu về hàng hóa có bổ sung có ảnh hưởng thay thế (thay bớt hàng có giá cao) và tất nhiên là theo ảnh hưởng thu nhập (với điều kiện hàng hóa là thông thường).


* David Begg, Stanley Fischer & Rudiger Dornbusch (GV ĐHKTQD dịch), 2008, Kinh tế học, NXB Thống kê.

* Phần trước: Đường cầu thị trường

* Phần sau: Trợ cấp bằng hiện vật