Kinh tế học Công cộng

* Joseph E. Stiglitz (Người dịch: Nguyễn Thị Hiên và những người khác), 1995, Kinh tế học công cộng, NXB Khoa học và Kỹ thuật.

—–

Lời nói đầu

PHẦN 1: GIỚI THIỆU

Chương 1:  Kinh tế công cộng trong nền kinh tế hỗn hợp

Nền kinh tế hỗn hợp

Động lực dẫn đến hành vi của chính phủ: những thất bại của thị trường

Những thất bại của chính phủ

Những quan điểm trước đây về vai trò của chính phủ

Chính phủ là gì hoặc chính phủ là ai?

Khu vực công cộng và những vấn đề kinh tế cơ bản

Nghiên cứu kinh tế học công cộng

Kinh tế học chuẩn tắc và kinh tế học thực chứng

Những bất đồng giữa các nhà kinh tế

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Chương 2:  Kinh tế công cộng ở Hoa Kỳ

Các loại hoạt động của chính phủ

Bảo đảm hệ thống pháp luật

Chính phủ và sản xuất

Chính phủ mua hàng hóa và dịch vụ

Sự phân phối lại thu nhập của chính phủ

Tổng chi tiêu của chính phủ: cái nhìn toàn cảnh

Triển vọng về quy mô khu vực công cộng ở Hoa Kỳ

Thu của chính phủ

Quá trình thu chi của chính phủ liên bang

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Chương 3: Cơ sở kinh tế đối với chính phủ

Hiệu quả của thị trường cạnh tranh: Bàn tay vô hình

Những thất bại của thị trường là cơ sở để có hoạt động của chính phủ

Phân phối lại và hàng hóa khuyến dụng: Hai cơ sở tiếp theo để có hành động của chính phủ

Hai cách đánh giá về vai trò của chính phủ

Tổng kết

Phụ trương: Hiệu quả Pareto và cân bằng cạnh tranh – phân tích bằng biểu đồ

Chương 4: Kinh tế học phúc lợi: Hiệu quả và công bằng [Đang cập nhật]

Sự đánh đổi giữa hiệu quả  và phân phối

Hiệu quả Pareto

Phân phối thu nhập

Những lựa chọn của xã hội

Đánh giá các thay đổi chính sách

Tóm tắt

PHẦN II: LÝ THUYẾT VỀ CHI TIÊU CÔNG CỘNG

Chương 5: Hàng hóa công cộng và hàng hóa tư nhân do công cộng cung cấp

Định nghĩa hàng hóa công cộng

 Hàng hóa công cộng  không thuần túy

Hàng hóa tư nhân do công cộng cung cấp

Thay đổi cân bằng giữa cung cấp công cộng và cung cấp tư nhân

Những điều kiện về hiệu quả đối với HHCC

Chính phủ hữu hiệu với tư cách là HHCC

Tóm tắt

Phụ trương: Cách giải thích khác về hiệu quả  của HHCC bằng đường Leftower

Chương 6: Lựa chọn công cộng

Cơ chế tư nhân để phân bổ nguồn lực

Các cơ chế công cộng để phân bổ nguồn lực

Biểu quyết theo đa số

Chính trị học và kinh tế học

Những biểu đồ xác định mức HHCC

Các giá trị và năng lực

Tóm tắt

Phụ trương: Những cơ chế tiết lộ mới

Chương 7: Sản xuất  công cộng và bộ máy hành chính

Doanh nghiệp và sản xuất công cộng ở Hoa Kỳ

Cơ sở để chính phủ sản xuất HHTN: Những thất bại của thị trường

Những biện pháp của chính phủ nhằm kết hợp lợi ích tư và lợi ích xã hội. Điều tiết và đánh thuế.

Tổ chức sản xuất những hàng hóa do công cộng cung cấp

Các doanh nghiệp công cộng có kém hiệu quả không?

Lý do hiệu quả ở khu vực công cộng

Bộ máy hành chính quan liêu

Tóm tắt

Chương 8: Những yếu tố ngoại lai

Những yếu tố ngoại lai: Một vài phân biệt

Hậu quả của yếu tố ngoại lai

Những giải pháp tư nhân đối với các yếu tố ngoại biên

Những phương cách cứu chữa công cộng đối với các yếu tố ngoại lai

Các biện pháp pháp lý đối với các yếu tố ngoại lai

PHẦN III: CÁC CHƯƠNG TRÌNH CHI TIÊU

Chương 9: Phân tích chính sách chi tiêu

Sự cần thiết phải có chương trình

Những thất bại của thị trường

Các hình thức can thiệp của chính phủ

Những hậu quả mang tính hiệu quả

Những hậu quả của việc phân phối

Đánh đổi giữa công bằng và hiệu quả

Đánh giá chương trình

Quá trình chính trị

Tóm tắt

Chương 10: Phân tích chi phí-lợi ích

Phân tích lợi ích-chi phí  của tư nhân

Phân tích chi phí-lợi ích xã hội

Hiệu quả chi phí

Giá ngầm và giá thị trường

Tỷ  lệ chiết khấu để phân tích lợi ích-chi phí xã hội

Đánh giá sự rủi ro/mạo hiểm

Những cân nhắc về phân phối

Chương 11: Chăm sóc sức khỏe

Một số nét về các chương trình y tế của chính phủ Hoa Kỳ

Cơ sở để chính phủ có vai trò trong việc cấp tài chính , cung cấp và điều tiết chăm sóc sức khỏe

Bảo hiểm sức khỏe

Những cải cách trong việc bảo đảm  và tài trợ cho chăm sóc sức khỏe

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 12: Quốc phòng

Tổ chức quốc phòng

  • Kiểm soát của thường dân
  • Mua sắm cho quốc phòng
  • Chế độ quân dịch và chế độ tình nguyện

Phân tích hiệu quả – chi phí

  • Các mục tiêu đa dạng
  • Các kịch bản để lựa chọn
  • Thay thế/lựa chọn trong phân bổ kinh phí quốc phòng
  • Một số vẫn đề nảy sinh trong việc phân bổ chi tiêu cho quốc phòng

Bao nhiêu là đủ?

  • Giá trị của phân tích cận biên
  • Chính sách ngăn chặn và chạy đua vũ trang

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 13: Bảo hiểm xã hội

Cơ cấu của hệ thống bảo trợ xã hội

Bảo trợ xã hội, bảo hiểm tư nhân, và những thất bại của thị trường

  • Chi phí cao trong giao dịch
  • Thiếu sự điều chỉnh : Các thị trường tư nhân kém khả năng đảm bảo  cho các rủi ro xã hội
  • Sự lựa chọn trái ngược nhau, mức độ rủi ro khác nhau và giá bảo hiểm
  • Bảo hiểm đạo đức và bảo hiểm xã hội
  • Bảo hiểm hưu trí là một hàng hóa khuyến dụng

Những vấn đề mà hệ thống bảo trợ xã hội phải đối mặt

  • Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng năm 1983 trong bảo trợ xã hội
  • Những phản ứng năm 1983 trước cuộc khủng hoảng của chương trình bảo trợ xã hội
  • Những vấn đề công bằng trong việc thiết kế chương trình bảo trợ xã hội
  • Những vấn đề hiệu quả hiện tại

Những triển vọng khác nhau

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 14: Chương trình phúc lợi và phân phối lại thu nhập

Các chương trình phúc lợi xã hội và bảo hiểm xã hội

Phân phối lại bằng tiền mặt và bằng hiện vật

  • Sự kém hiệu quả do phân phối lại bằng hiện vật
  • Hiệu quả khuyến khích của các tiêu chuẩn hưởng trợ cấp
  • Chính phủ có nên can thiệp vào quyền tự do lựa chọn của cá nhân hay không?

Nhà ở

Trợ cấp phân loại và trợ cấp đồng loạt

  • Vấn đề hiệu quả và công bằng
  • Thuế thu nhập âm

Hệ thống phúc lợi của Hoa Kỳ hiện nay có hiệu quả như thế nào trong việc giảm nghèo khổ?

  • Nghịch lý của sự bất bình đẳng không thay đổi
  • Sự đói nghèo trong trẻ em
  • Những sáng kiến cải cách gần đây

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Chương 15: Giáo  dục

Cơ cấu giáo dục ở Hoa Kỳ

  • Trợ cấp qua thuế của liên bang đối với các trường công và tư

Tại sao giáo dục lại do công cộng đài thọ và cấp kinh phí

  • Thị trường có thất bại không?
  • Phân phối giáo dục
  • Thị trường vốn không hoàn hảo

Những vấn đề hiện tại

  • Kinh phí giáo dục công nên được phân bổ như thế nào?
  • Cải cách chế độ tài trợ cho giáo dục
  • Hỗ trợ của công cộng cho các trường tư
  • Trợ giúp cho giáo dục đại học

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

PHẦN IV: THUẾ LÝ THUYẾT

Chương 16: Thuế: Phần nhập môn

Cơ sở nền tảng

  • Thay đổi cách đánh thuế ở Hoa kỳ
  • Xây dựng hệ thống thuế thu nhập

Năm tính chất khả dĩ của hệ thống thuế

  • Hiệu quả kinh tế
  • Chi phí hành chính
  • Tính linh hoạt
  • Trách nhiệm chính trị
  • Sự công bằng

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Chương 17: Ai thực sự nộp thuế: Phạm vi ảnh hưởng của thuế

Phạm vi ảnh hưởng của thuế ở Hoa Kỳ

Phạm vi ảnh hưởng của thuế trên thị trường cạnh tranh

  •  Tác động của độ co dãn
  • Việc đánh thuế vào người tiêu dùng hoặc người sản xuất có ý nghĩa gì không?
  • Phân tích tác động của thuế ở hãng sản xuất
  • Phạm vi ảnh hưởng của thuế đến cầu, cung lao động
  • Đánh thuế các yếu tố và hàng hóa co dãn

Phạm vi ảnh hưởng của thuế trong môi trường độc quyền và môi trường cạnh tranh

  •    Mối quan hệ giữa thay đổi giá và thuế
  •    Thuế theo giá trị và thuế cụ thể

Phạm vi ảnh hưởng của thuế ở các nhóm độc quyền

Các loại thuế tương đương

  •    Thuế thu nhập và thuế giá trị gia tăng
  •    Sự tương đương của thuế tiêu dùng và thuế tiền lương
  •    Sự tương đương của thuế tiêu dùng suốt đời và thuế thu nhập suốt đời

Những nhân tố tác động đến phân tích phạm vi ảnh hưởng của thuế

  •   Phạm vi ảnh hưởng của thuế có cân bằng từng phần và tổng thể
  •    Tác động ngắn hạn so với tác động dài hạn
  •   Nền kinh tế mở so với nền kinh tế đóng
  •    Những thay đổi gắn với chính sách

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Phụ trương: So sánh những tác động của thuế thao giá trị và thuế hàng hóa cụ thể đối với nhà độc quyền

 

Chương 18: Thuế và hiệu quả kinh tế tiêu dùng

Tác động của thuế do người tiêu dùng phải chịu

  •    Tiêu dùng hiện tại và tương lai
  •    Quan điểm thặng dư của người tiêu dùng  đối với mất trắng
  •    Đo phần bị mất trắng

Tác động của thuế do người sản xuất chịu

Những tác động của thuế mà người tiêu dùng và người sản xuất cùng gánh chịu

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Phụ trương: Đo sự mất trắng

Chương 19: Thuế và hiệu quả kinh tế: Cung lao động

Tác động của thuế đến số lượng lao động  được cung cấp

  •    Mối quan hệ giữa lao động và tiêu dùng
  •    Tác động thu nhập và thay thế của thuế
  •    Tác động gây méo mó của thuế tiền lương
  •    Méo mó khi cung lao động không co dãn
  •    Thuế và sự tham gia của lực lượng lao động nữ
  •    Quyết định nghỉ hưu

Do tác động của thuế đối với lượng cung cầu lao động

  •    Điều tra
  •    Các kỹ thuật thống kê sử dụng thông số của thị trường
  •    Những thử nghiệm

Những khía cạnh khác đối với cung lao động

  •     Sự nỗ lực
  •    Lựa chọn công việc
  •    Giáo dục
  •    Cung lao động và những quyết định khác trong hộ gia đình
  •    Dạng bù thêm

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 20: Chế độ thuế tối ưu

Sai sót trong việc đếm những méo mó

Sai sót tốt thứ nhì

Đánh thuế thu nhập mang tính phân phối lại tối ưu

  •     Tại sao lại áp dụng thuế gây ra méo mó
  •    Lựa chọn giữa bất công và phi hiệu quả
  •    Tại sao mức độ lũy tiến cao lại có nghĩa mất trắng lớn hơn?
  •    Phân tích bằng đồ thị về mất trắng của thuế lũy tiến
  •    Quan hệ giữa mất trắng và phân phối lại
  •    Đường khả năng hữu dụng và đánh thuế gây ra méo mó
  •    Đánh thuế theo Rawls
  •    Quan hệ giữa mức độ lũy tiến và chi tiêu của chính phủ
  •    Tính thuế tối ưu có thuế suất đều

Cơ cấu tối ưu của thuế thu nhập

  •     Độ co dãn cung lao động và thuế suất
  •    Những tác động của sự cân bằng chung

Phân phối lại thông qua thuế hàng hóa

  •    Sự phi hiệu quả của việc đánh thuế hàng hóa
  •    Những lập luận phản đối đánh thuế hàng hóa
  •    Các loại thuế Ramsey
  •    Thuế thu nhập và thuế hàng hóa

Thuế tối ưu và hiệu quả sản xuất

Sự lệ thuộc của cơ cấu thuế tối ưu vào bộ thuế hiện có

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

Phụ trương:  Thuế Ramsey đánh vào hàng hóa

PHẦN V: CHẾ ĐỘ THUẾ Ở HOA KỲ

Chương 21: Thuế thu nhập cá nhân

Khái quát về thuế thu nhập ở Hoa Kỳ

Các nguyên tắc của thuế thu nhập của Hoa Kỳ

  •    Nguyên tắc dựa vào thu nhập và định nghĩa của Haig – Simons
  •    Nguyên tắc lũy tiến
  •    Nguyên tắc dựa vào gia đình
  •    Nguyên tắc tính thu nhập năm

Những vấn đề thực tiễn khi thực hiện hệ thống thuế thu nhập

  •    Xác định thu nhập
  •    Thời gian tính thuế
  •    Các khoản trừ cho cá nhân
  •    Đơn vị đánh thuế

Thuế suất trung bình và thuế cận biên: Xem xét cụ thể hơn

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 22: Thuế vốn

Định nghĩa thu nhập từ vốn

  •     Khấu hao
  •     Lãi vốn
  •    Trợ cấp hưu trí và thu nhập nghỉ hưu
  •    Lạm phát

Xử lý đặc biệt đối với thu nhập từ vốn

  •    Khấu hao
  •    Nhà ở
  •    Lãi từ trái phiếu bang và thành phố
  •    Các điều khoản đặc biệt khác

Một số giải thích về sự phức tạp của thuế vốn

  •    Chi phí hành chính
  • Công bằng theo chiều ngang và hiệu quả
  •    Tác động khuyến khích

Tác động của các loại thuế thống nhất

  •    Tác động của việc đánh thuế thu nhập từ vốn đối với tiết kiệm và đầu tư
  •    Tác động của thuế thu nhập từ vốn đối với sự mạo hiểm

Hậu quả của đánh thuế không thống nhất

  •    Nhà ở: một ví dụ về đánh thuế không thống nhất

Thuế bất động sản và quà tặng

Hệ thống thuế lai ghép của Hoa Kỳ

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi về vấn đề

 

Chương 23Thuế thu nhập công ty

Những đặc điểm cơ bản của thuế thu nhập công ty

Phạm vi ảnh hưởng của thuế thu nhập công ty và tác động của nó đến hiệu quả

  •    Thuế công ty là thuế đánh vào thu nhập từ vốn trong khu vực hợp doanh
  •    Thuế công ty là thuế đánh vào đầu óc kinh doanh
  •    Tác động của thuế công ty đối với các hãng hạn chế vay
  •    Thuế công ty là thuế đánh vào lợi nhuận độc quyền
  •    Các hãng cận biên: một triển vọng lựa chọn
  •    Thuế công ty như một công cụ của chính sách kinh tế

Thuế công ty  và hiệu quả kinh tế

  •     Thuế suất hữu hiệu cận biên
  •     Những méo mó nảy sinh do một số hãng không có thu nhập bị đánh thuế

Kết hợp tác động của thuế thu nhập cá nhân  và thuế thu nhập công ty

  •    Phân phối vốn: các nguyên tắc cơ bản
  •    Nghịch lý của cổ tức
  •    Sáp nhập, tiếp nhận và mua lại cổ phần
  •    Cơ cấu lại tài chính
  •    Đầu tư mới

Có nên áp dụng thuế thu nhập cho công ty không?

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 24: Vấn đề đánh thuế và trốn thuế

Các nguyên tắc tránh thuế

  • Chuyển dịch thuế thu nhập
  • Hoãn thuế
  • Trung gian thuế

Sự che chắn thuế

  •    Luật cải cách thuế năm 1986 và sự che chắn thuế
  •    Những che chắn thuế còn lại

Phân tích tổng cân bằng của việc tránh thuế

Hệ quả về mặt công bằng và hiệu quả

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 25: Cải cách hệ thống thuế

Động lực của cải cách

  •    Chi phí hành chính
  •    Sự phức tạp
  •    Sự tuân thủ nộp thuế
  •   Tránh thuế

Những nguyên tắc cải cách thuế

Luật thuế cải cách năm 1986

  •    Những thành công
  •    Đưa những thành công thành triển vọng
  •    Những thất bại

Những vấn đề trong việc thay đổi luật thuế

  •   Giới hạn ngân sách và sự lựa chọn chính trị
  •   Những chuyển đổi

Tương lai của cải cách thuế

Thuế có thuế suất đều

Thuế tiêu dùng

Thuế tiêu dùng có thuế suất đều

Thuế giá trị gia tăng (VAT)

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

PHẦN VI: NHỮNG VẤN ĐỀ TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

Chương 26: Chế độ tài chính Liên bang

Phân chia trách nhiệm

  • Mối tương tác giữa chính phủ liên bang với các chính quyền bang và địa phương
  • Mức độ của các khoản chuyển giao tài chính

Các nguyên tắc của chế độ tài chính liên bang

  • Hàng hóa công cộng cấp quốc gia và hàng hóa công cộng cấp địa phương
  • Các yếu tố ngoại lai
  • Cạnh tranh và tăng tối đa lợi nhuận

Phân phối lại

  •    Sự bất công giữa các cá nhân
  •    Sự bất công giữa các cộng đồng

Sản xuất tài chính

Tác động của trợ cấp theo loại của liên bang đối với  các cộng đồng địa phương

  •    Lý thuyết và thực tiễn

Hệ thống thuế liên bang và chi tiêu của địa phương

  •    Phí hiệu quả những trợ cấp thông qua thuế đối với cộng đồng địa phương

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 27: Thuế và chi tiêu cấp bang và cấp địa phương

Phân tích phạm vi ảnh hưởng áp dụng với tài chính công cộng cấp địa phương

  •    Thuế vốn địa phương
  •    Thuế thu nhập, thuế tiền lương và thuế doanh thu
  •    Những méo mó
  •    Những hạn chế về khả năng phân phối lại thu nhập
  •    Kiểm soát tiền cho thuê

Vốn hóa

  •    Khuyến khích chế độ tiền hưu
  •    Lựa chọn giữa nợ và tài trợ qua thuế
  •    Vốn hóa ngắn hạn và dài hạn
  •    Ai được lời nhờ HHCC địa phương? Giả thiết vốn hóa
  •    Vốn hóa tuyệt đối so với vốn hóa tương đối
  •    Sử dụng những thay đổi tiền thuê đất để tính lợi ích
  •    Thử nghiệm giả thiết vốn hóa

Sự lựa chọn của công chúng ở cấp địa phương

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề

 

Chương 28: Thâm hụt ổn định và tăng trưởng kinh tế

Thâm hụt và ổn định kinh tế

  •    Bùng nổ tiêu dùng
  •    Bùng nổ đầu tư

Thâm hụt và đầu tư

  •    Gánh nặng nợ nần
  •    Thâm hụt trong các nền kinh tế mở
  •    Lịch sử thâm hụt của liên bang

Những quan điểm khác nhau về tính hiệu quả của chính sách chính phủ

  •    Các nhà kinh tế theo thuyết trọng cung
  •    Các nhà kinh tế theo trường phái tân cổ điển
  •    Các người theo thuyết trọng tiền

Xác định thời gian thay đổi chính sách : tùy ý và quy tắc

Tăng trưởng

  •    Đầu tư và tăng trưởng
  •    Nghiên cứu – triển khai tăng trưởng
  •    Tài nguyên thiên nhiên và tăng trưởng kinh tế
  •    Tăng trưởng và công bằng

Tóm tắt

Những khái niệm cơ bản

Câu hỏi và vấn đề