Một vài nét chính trong góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992


24-4-2013 (VF) – Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 sửa đổi 2013 đã được công bố để lấy ý kiến nhân dân từ 2-1 đến 31-3-2013. Thời hạn mới kéo dài đến T9-2013.

Tính đến 31-3 đã có hơn 26 triệu ý kiến đóng góp vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (Chính phủ, 3-4).

Riêng ở  TP.HCM có hơn 5 triệu lượt người tham gia nghiên cứu, thảo luận, góp ý vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Các ý kiến tập trung vào chương Chế độ chính trị (25%), Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân (40%), nhiều ý kiến tập trung vào điều 4 (3,7%)… (Vietnamnet, 5-4).

Sau đây là những nét đáng chú ý trong đề xuất góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 từ các cơ quan, ban ngành và các thành phần khác nhau trong xã hội:

Ý kiến từ Đảng CSVN

Kể từ thời điểm triển khai Chỉ thị của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Quốc hội, về việc lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, đến nay, trên khắp mọi miền của Tổ quốc, một không khí sôi nổi, tâm huyết đầy trách nhiệm của đợt sinh hoạt chính trị – pháp lý rộng khắp đang diễn ra với sự hưởng ứng của đông đảo các tầng lớp nhân dân (Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam,  12-4).

Quốc hội

Thường vụ QH cũng dành trọn ngày 12-4 để thảo luận về dự thảo Hiến pháp mới (Vietnamnet, 8-4).

Kỳ họp thứ 5 của UB thường vụ Quốc hội sẽ thảo luận về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp vào ngày 10 và 11-6 tới (VnEconomy, 19-4).

Văn phòng QH cũng có những góp ý về dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, đại biểu các Vụ, Cục, đơn vị của VPQH nhất trí cao với quan điểm cơ bản của việc sửa đổi Hiến pháp lần này. Góp ý vào điều 4, các đại biểu đề nghị nên đưa cụm từ là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội lên trước cụm từ lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng ở Khoản 1 (Đại biểu nhân dân, 24-3).

Chủ tịch nước: chủ trì các phiên họp Ban chỉ đạo Cải cách tư pháp TƯ. đề nghị Thường trực Ban Chỉ đạo tiếp thu trên tinh thần nghiêm túc, tiếp tục hoàn thiện Báo cáo góp ý của Ban Chỉ đạo để gửi lên Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (TTVN, 29-3).

Chính phủ: Chính phủ kiến nghị quyền lập hiến thuộc về nhân dân vì cho rằng, cần xác định quyền lập hiến là thể hiện cao nhất chủ quyền nhân dân (Pháp luật TP.HCM, 11-4). 

Bộ Tư pháp: Ngày 15-3, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, các đại biểu đều nhất trí cho rằng, nội dung Dự thảo đã thể chế hóa các quan điểm của Đảng trong Cương lĩnh và văn kiện của Đại hội Đảng khóa XI về định hướng phát triển đất nước, phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Dự thảo đã có nhiều đổi mới trong việc phân công thực hiện quyền lực, xác lập cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Cơ chế bảo đảm dân chủ đã có những tiến bộ. Về cơ bản, Dự thảo đã đặt nền móng pháp lý cho việc giải quyết những vấn đề bất cập, tồn tại của thực tiễn được đúc kết trong quá trình tổng kết việc thi hành Hiến pháp năm 1992 (Nhân dân, 15-3).

Bộ Nội vụ cùng Văn phòng Chính phủ (CP) đồng tình đề xuất “CP là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước, thực hiện quyền hành pháp” thay vì ghi “Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước CH XHCN Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của QH” (Vietnamnet, 9-3).  Và rất nhiều ý kiến từ các bộ ngành, địa phương cũng cho rằng không nên quy định “CP là cơ quan chấp hành của QH” (Pháp luật TP.HCM, 9-4).

Ban chỉ đạo Cải cách tư pháp TƯ: Về chế độ chính trị, tại điều 2, đề nghị thay cụm từ “nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức” bằng cụm từ “nền tảng là sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”. Ban chỉ đạo cũng đồng tình với việc khẳng định rõ tại điều 4 về vai trò lãnh đạo của Đảng. Tuy nhiên, kỹ thuật lập hiến đòi hỏi văn phong HP phải ngắn gọn, rõ ràng và cần xác định rõ hơn quyền hạn, trách nhiệm của Chủ tịch nước để thực hiện đầy đủ chức năng nguyên thủ quốc gia (Pháp luật TPHCM, 5-4).

 Đoàn thanh niên: Việc quy định vị trí, vai trò của tổ chức Công đoàn trong dự thảo sửa đổi là không cần thiết. Bởi vì, Công đoàn là một tổ chức chính trị – xã hội, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, có địa vị pháp lý bình đẳng với các tổ chức chính trị – xã hội khác như: Đoàn thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân tập thể… Nếu quy định như dự thảo sửa đổi thì sẽ dẫn tới có sự phân biệt giữa các tổ chức chính trị xã hội trong Mặt trận Tổ quốc VN (Thanh niên, 28-2).

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Đã đóng góp được khoảng 8 triệu ý kiến (Vietnamnet, 28-3).  Mặt trận TQ Việt Nam kiến nghị MTTQ phải là một bộ phận trong hệ thống chính trị để củng cố hiệu lực của tổ chức này thay vì chỉ tồn tại như vật “trang trí” hay một sự động viện (Vietnamnet, 8-3). Ngoài những kiến nghị về không đưa vấn đề nền tảng giai cấp vào Hiến pháp, Mặt trận đề nghị công nhận sở hữu tư nhân hạn chế về đất đai bên cạnh sở hữu toàn dân (Pháp luật TP.HCM, 12-4).

Các tầng lớp nhân sĩ

PGS. TS. Lê Mận Hãn:Tôi đề nghị toàn dân bầu Chủ tịch nước để thêm giá trị vị trí thượng tôn của lá phiếu nhân dân” (Vietnamnet, 28-3).

Liên quan đến khoản 2, Điều 15, quy định “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn trong trường hợp cần thiết…”. Theo Viện Nghiên cứu TN, quy định như trên là chưa phù hợp và có sự mâu thuẫn. Bởi vì, quyền công dân là quyền do luật định thì có thể bị giới hạn trong một số trường hợp cần thiết, còn quyền con người thì mặc nhiên được thừa nhận mà không thể bị giới hạn (Thanh niên, 28-2).

Đại diện 6 tổ chức xã hội cùng một số người thuộc nhóm dân tộc ít người, khuyết tật, đồng tính… đã tới Văn phòng Quốc hội, trao các bản kiến nghị về dự thảo Hiến pháp sửa đổi (Vietnamnet, 1-4). Trong đó nổi bật có kiến nghị về chương II – quyền con người, quyền nghĩa vụ cơ bản của công dân, bản kiến nghị cho rằng quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội và hội họp là tiền đề quan trọng để xã hội phát triển. Các quyền này bảo vệ và thúc đẩy các quyền khác nên nếu bị hạn chế tùy tiện thì sẽ tổn hại đến nhiều quyền chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa…

Bên cạnh cách viết cũ tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, xuất hiện phương án mới: “Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”. Góp ý này tiếp thu từ nhiều tầng lớp nhân dân và đã được Ủy ban Dự thảo Hiến pháp 1992 đề xuất đưa vào thành 1 trong 2 lựa chọn của Điều 1 của Dự thảo Hiến pháp 2013. Ngoài ra, còn có đề xuất “Hiến pháp được thông qua khi có ít nhất 2/3 tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành và phải được trưng cầu dân ý”. (Pháp luật TP.HCM, 12-4).

Sau 3 tháng lấy ý kiến, Dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã có những thay đổi đáng kể so với ban đầu (về tên nước, vai trò của Đảng, lực lượng vũ trang…). Thời gian tới, UB dự thảo sửa đổi Hiến pháp sẽ tiếp tục tập hợp ý kiến nhân dân. Xây dựng báo cáo tiếp thu, giải trình đề trình Bộ Chính trị, BCH Trung ương và QH tại kỳ họp tháng 5 tới. Đồng thời, tiếp tục cập nhật kết quả lấy ý kiến nhân dân cho đến hết tháng 9-2013 (Vietnamnet, 13-4).