OPEC: Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ


5-1-2013 (VF) – Organization of Petroleum Exporting Countries (viết tắt: OPEC, tiếng Việt: Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ) là một tổ chức đa chính phủ được thành lập trong một Hội nghị tại Bagdad từ 10 đến 14-9-1960 với năm thành viên đầu tiên là Iran, Irac, Kuwait, Saudi Arabia và Venezuela.

Các nước thành viên OPEC khai thác vào khoảng 40% tổng sản lượng dầu lửa thế giới và nắm giữ khoảng ¾ trữ lượng dầu thế giới.

Mục tiêu chính thức được ghi vào hiệp định thành lập của OPEC là ổn định thị trường dầu thô, bao gồm các chính sách khai thác dầu, ổn định giá dầu thế giới và ủng hộ về mặt chính trị cho các thành viên khi bị các biện pháp cưỡng chế vì các quyết định của OPEC. Nhưng thật ra nhiều biện pháp được đề ra lại có động cơ bắt nguồn từ quyền lợi quốc gia, thí dụ như trong các cơn khủng hoảng dầu, OPEC chẳng những đã không tìm cách hạ giá dầu mà lại duy trì chính sách cao giá trong thời gian dài.

Mục tiêu của OPEC thật ra là một chính sách dầu chung nhằm để giữ giá. OPEC dựa vào việc phân bổ hạn ngạch cho các thành viên để điều chỉnh lượng khai thác dầu, tạo ra khan hiếm hoặc dư dầu giả tạo nhằm thông qua đó có thể tăng, giảm hoặc giữ giá dầu ổn định. Có thể coi OPEC như là một liên minh độc quyền (cartel) luôn tìm cách giữ giá dầu ở mức có lợi nhất cho các thành viên.

Chẳng hạn, năm 1973 OPEC tăng giá dầu từ 2,89 USD một thùng lên 11,65 USD. Thời gian này được gọi là cuộc khủng hoảng dầu lần thứ nhất, OPEC khai thác 55% lượng dầu của thế giới. Hoặc năm 1990, giá dầu được nâng lên trong tầm từ 18 đến 21 USD một thùng. Nhờ vào chiến tranh vùng Vịnh giá dầu đạt đến mức đề ra.

Từ khi thành lập đến 2007, OPEC có thêm thành viên gia nhập. Những thành viên gia nhập sau bao gồm: Qatar (1961), Indonesia (1962), Libya (1962), Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (1967), Algeria (1969), Nigeria (1971), Ecuador (1973), Gabon (1975) và Angola (2007).

Sau khi Gabon rời tổ chức vào năm 1994 và theo sau đó là Indonesia năm 2009, hiện OPEC có 12 thành viên.

Theo một chuyên gia nghiên cứu về lĩnh vực dầu mỏ, mặc dù đã có nhiều cải tiến công nghệ làm tăng năng suất khai thác nhưng tỷ lệ khai thác dầu mỏ không vì thế mà tăng lên, thậm chí còn ngày càng giảm đi. Một chuyên gia năng lượng khác cho rằng, OPEC cùng với cả một số định chế khác sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cầu dầu mỏ kỳ vọng thấp hơn thực tế năm 2030 vào khoảng 25%, gấp đôi lượng dầu mỏ hiện đang cung cấp bởi Arabia Saudi.

* Nguồn: OPEC, Wikipedia