Sáng tạo trong mọi hoàn cảnh


29-3-2013 (VF) — Môi trường đầy bạo lực lại là động lực thúc đẩy sáng tạo? Đó là câu chuyện từ ngành công nghiệp phần mềm của Li-băng và phim ảnh của Nigeria.

Câu chuyện này đã vượt xa vấn đề chỉ của Nigeria hay Li-băng. Sami Mahroum[i] đã chỉ ra rằng:

  1. Dường như không có tương quan nào rõ nét về điều kiện hòa bình với năng lực sáng tạo. Hay nói một cách khác, sức sáng tạo trỗi dậy ngay cả trong những điều kiện khắc nghiệt nhất. Đây mới là điểm đáng giá nhất của bài này.
  2.  Ngay cả khi giao thương toàn cầu bị ảnh hưởng bởi vô số vấn đề địa chính trị, tức là một hoàn cảnh không thuận lợi cho “thử nghiệm những sản phẩm mới/sáng tạo mới” thì nền kinh tế sáng tạo vẫn tăng nhanh 14% (2002-2008) hàng năm. Thế giới đang phát triển có chỗ đứng tốt ở đây, với tốc độ xuất khẩu sản phẩm sáng tạo tăng 13.5%, chiếm 43% kinh tế sáng tạo toàn cầu (176 tỷ đô la).
  3. Hãy nhớ tới một lý thuyết về nguồn gốc sáng tạo: Thiếu thốn là mẹ của sáng tạo. Sự bất trắc thúc đẩy tìm tòi, và tài năng cá nhân.

Cùng với câu chuyện về sáng tạo của Li-băng và Nigeria, câu chuyện nữ CEO mới của Yahoo!, Marissa Mayer quyết định cấm nhân viên làm việc tại nhà khiến không ít người nhốn nháo, cũng đã cho thấy sức sáng tạo của con người trong mọi hoàn cảnh, Esther Dyson[ii] đánh giá.

Marissa_Mayer

Marissa Mayer – CEO của Yahoo!

Chỉ thị: tước bỏ quyền làm việc ở nhà của nhân viên của nữ CEO này có phải là một quyết định cảm tính? Hay vị tướng mới của Yahoo tự tin rằng môi trường sáng tạo tự do nhất chính ngay tại khuôn viên công ty?

Chuyện về chỉ thị mới của TGĐ Yahoo! nhằm vãn hồi sức cạnh tranh của Yahoo! trong bối cảnh nhiều cuộc khủng hoảng đã xảy ra với công ty này. Rất nhiều bàn cãi, và rất nhiều ý kiến xung đột xung quanh chỉ thị này.

Có thể thấy rằng, sự thay đổi này là quá khó khăn, nhất là khi thay đổi đó động chạm tới các giá trị văn hóa được sinh ra từ tập tục, thói quen và cả “ảo giác”.

Ý kiến ủng hộ bà Marissa Mayer đáng chú ý nhất chính là: Những giá trị cũ cần phải gỡ bỏ, khi bộ máy chứa giá trị đó bị khủng hoảng.

Cho dù Yahoo! là công ty online, nhưng con người và công sở là những giá trị vật lý đo được. Khi phải xây lại hệ văn hóa mới, những con người ấy cần xích lại gần, và ngồi với nhau.

Dalai Lama cách đây chưa lâu có truyền đi thông điệp đại ý nói về các mâu thuẫn/nghịch lý của một thời đại tự gọi là “tân tiến”: Có quá nhiều phương tiện giao tiếp, nhưng không thể bỏ máy tính hay điện thoại ra để tới bắt tay nhau, giao tiếp như một con người. Dường như Mayer tóm được “tín hiệu” này.

Vì vậy, dù chỉ thị của Mayer có vẻ như không được nhiều nhân viên dưới quyền ưa, nhưng những người tỉnh táo lại cho là cần thiết.

______

* Nguồn: DHVP Research
_______

[i]: Sami Mahroum (INSEAD), Violence and Innovation, Project-Syndicate, 12-2-2013.

[ii]: Esther Dyson (EDventure Holdings), Why work at work?, Project-Syndicate, 27-3-2013.