Tình hình biến đổi khí hậu tại Việt Nam


13-1-2013 (VF) — Biến đổi khí hậu (BĐKH) trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm: khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển trong hiện tại và tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo.

Nguyên nhân chính làm BĐKH trái đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ và các bể chứa khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven biển và đất liên khác.

Một số hậu quả tồi tệ của BĐKH hay được nhắc đến như: mực nước biển dâng lên; các núi băng và sông băng thu hẹp lại; những đợt nóng gay gắt; bão lụt; hạn hán; dịch bệnh; thiệt hại kinh tế; chiến tranh xung đột; mất đa dạng sinh học; các hệ sinh thái bị phá hủy;…(HSW, 2010).

Việt Nam là quốc gia có khí hậu nhiệt đới gió mùa. Hàng năm VN chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai do thời tiết như các cơn bão nhiệt đới, hạn hán, lũ lụt. Từ tháng 5 đến tháng 10 khí hậu nóng và ẩm. Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 lạnh và khô. Mùa mưa bão từ tháng 6 đến tháng 12.  Điển hình như hạn hán xảy ra trong các tháng khác nhau ở các vùng khác nhau: Miền Bắc, cao nguyên Trung Bộ, và miền Nam từ tháng 11 đến tháng 4; Bắc Trung Bộ và Trung Bộ từ tháng 6 đến tháng 7; Nam Trung Bộ từ tháng 3 đến tháng 8.

Trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình tại Việt Nam tăng 0,7 độ C, mực nước biển dâng 20 cm. Dự  báo đến năm 2100, nhiệt độ trung bình ở nước ta sẽ tăng cao từ 1,2 – 2,5 độ C; mực nước biển dâng tương ứng từ 38 – 55 cm (Vietnamnet).

BĐKH sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam theo những xu hướng sau:

- Giảm mưa dông;
- Giảm sương mù;
- Hạn hán tăng cả về tần suất và cường độ;
- Mùa lạnh thu hẹp;
- Bão tăng về tần suất, nhất là vào cuối năm và ảnh hưởng đến các tỉnh Nam Trung Bộ.

Một số ngành chịu ảnh hưởng của BĐKH ở Việt Nam:

- Nguồn tài nguyên nước.
- Nông nghiệp
- Lâm nghiệp
- Vận tải và năng lượng
- Dầu khí và kinh tế biển
- Sức khỏe cộng đồng
- Thủy sản ,…

Chính phủ ra tay…

Nhận thức rõ được những thảm họa và thách thức của BĐKH đối với nhân loại, cũng như những tác động nghiêm trọng của nó tới sự phát triển bền vững của đất nước, Chính phủ Việt Nam đã sớm tham gia và phê chuẩn Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu và Nghị định thư Kyoto. Đồng thời phê duyệt Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu; Chương trình Mục tiêu Quốc gia ứng phó với BĐKH; Chiến lược Quốc gia về phòng chống và giảm nhẹ thiên tai;… (Tin mới, 20-5-2012).

Tuy nhiên, trên mạng tin toàn cầu IPS, tác giả Vanya Walker-Leigh đã nhận định về vấn đề biến đổi khí hậu và chiến lược quốc gia của Việt Nam với nội dung như sau: Việt Nam được ca ngợi như là một câu chuyện thành công về phát triển vì đã đưa được hàng triệu người thoát nghèo,… nhưng lại đang chứng kiến sự tiến bộ của mình bị đe dọa nghiêm trọng trước những tác động của BĐKH toàn cầu. Và Chiến lược BĐKH Quốc gia của Việt Nam đưa ra trong T3.2012 cũng đã mô tả Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi BĐKH.

Chiến lược này cảnh báo rằng, đến cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình có thể tăng thêm từ 2 – 3 độ C, kèm theo những thay đổi lớn về lượng mưa có nguy cơ gây nên tình trạng lũ lụt và hạn hán với sức tàn phá lớn, trong khi mực nước biển dự kiến sẽ dâng lên từ 0,75 đến 1 mét. Khi đó, khoảng 40% của châu thổ sông Mê Công, 11% châu thổ sông Hồng và 3% các khu vực khác sẽ bị ngập nước, và 2% diện tích của thành phố Hồ Chí Minh (trung tâm kinh tế, thương mại của Việt Nam với dân số hơn bảy triệu người trong tổng số 86 triệu dân của cả nước) sẽ bị chìm dưới nước (Bộ TN&MT, 15-5-2012).

Và thực tế

- Các tỉnh đồng bằng Sông Hồng: Nhiều địa phương ven biển đang chịu ảnh hưởng nặng nề của BĐKH, trong đó có tỉnh Nam Định. Vài năm về trước nghề bắt thủy hải sản ở Giao Thủy (Nam Định) rất phát triển, nhưng hiện nay BĐKH và ô nhiễm nước biển đã khiến luồng cá gần như biến mất, làm ngành cá suy giảm mạnh.

- Miền Trung và vùng duyên hải Nam Trung Bộ: Nạn nước biển xâm thực đã gây ra sạt lở đất tại nhiều địa phương. Tại huyện Duy Xuyên (Quảng Nam) hàng năm, tình trạng sạt nở ở đây rất nghiêm trọng. Rất nhiều diện tích đất sản xuất và đất ở của người dân bị cuốn ra biển.

- Đồng bằng Sông Cửu Long: Mũi Cà Mau là nơi chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất của BĐKH. Ở đây biển đang lấn dần vào đất liền rất nhanh, theo báo cáo ven bờ biển tỉnh Cà Mau tổng chiều dài bị sạt lở đã lên đến trên 40 km,… (ĐCSVN, 7-1).

Kết quả báo cáo Nghiên cứu giám sát tính dễ bị tổng thương do BĐKH năm 2012, trường hợp của Việt Nam cho biết, ước tính mỗi năm, BĐKH đã làm thiệt hại 5% GDP của Việt Nam, tương đương với 15 tỷ USD. Trong đó, nước biển dâng làm Việt Nam thiệt hại khoảng 4 tỷ USD mỗi năm; hàng năm, BĐKH làm chi phí năng suất lao động thiệt hại 8 tỷ USD; ngành ngư nghiệp là 1,5 tỷ USD; ngành nông nghiệp là 0,5 tỷ USD; lũ lụt và lở đất  là 200 triệu USD và 150 triệu USD chi phí hạ nhiệt phát sinh khi nhiệt độ tăng lên;… (Dân trí, 11-1).

Trước những tác hại thực tế và những cảnh báo do biến đổi khí hậu, rất cần có nhận thức đúng cũng như sự chung tay đóng góp của toàn xã hội trước những tác hại của BĐKH, thông qua những biện pháp ứng phó thiết thực.