Tổng quan


23-2-2012 (VF) – Nền kinh tế bao gồm hàng triệu các đơn vị kinh tế riêng lẻ: các hộ gia đình, các hãng, các bộ, sở của chính quyền trung ương và chính quyền địa phương. Các quyết định của các đơn vị riêng lẻ này sẽ quyết định tổng chi tiêu, thu nhập và sản lượng của nền kinh tế.

Dòng luân chuyển

Ban đầu, chúng ta bỏ qua chính phủ và giao dịch với nước ngoài. Bảng 19.3 trình bày các giao dịch giữa các hộ gia đình và các hãng. Các hộ gia đình sở hữu các yếu tố sản xuất (các đầu vào của quá trình sản xuất). Họ cho các hãng thuê lao động của mình để nhận tiền công. Các hộ gia đình cũng chính là chủ sở hữu cuối cùng của các hãng và nhận lợi nhuận. Tư bản và đất đai, ngay cả khi do các hãng nắm giữ, thì các hộ gia đình vẫn là người chủ sở hữu cuối cùng.

Dòng luân chuyển cho thấy cách thức các nguồn lực thực và các khoản thanh toán tài chính luân chuyển giữa các hãng và các hộ gia đình.

Dòng thứ nhất của bảng 19.3 cho thấy các hộ gia đình cung cấp các dịch vụ yếu tố cho các hãng và các hãng sử dụng các đầu vào này để sản xuất ra sản phẩm. Dòng thứ hai là những khoản thanh toán tương ứng. Hộ gia đình nhận được thu nhập yếu tố (tiền lương, tiền thuê, lợi nhuận), tức là các khoản mà các hãng thanh toán cho các dịch vụ yếu tố này.

Dòng thứ ba cho thấy các hộ gia đình sử dụng thu nhập để mua sản phẩm của các hãng, trả tiền cho hãng để thanh toán cho các đầu vào sản xuất. Hình 19.2 cho thấy dòng luân chuyển này giữa các hãng và các hộ gia đình.

Vòng bên trong cho thấy dòng luân chuyển các nguồn lực thực giữa hai khu vực. Vòng ngoài cho thấy dòng tiền tương ứng trong một nền kinh tế thị trường, Một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung có thể sắp xếp việc chuyển giao nguồn lực ở vòng trong mà không cần sử dụng vòng ngoài.

KTH-Bang193

Vòng trong biểu thị dòng tiền luân chuyển các nguồn lực thực. Các hộ gia đình cung ứng dịch vụ các yếu tố sản xuất cho các hãng sử dụng để sản xuất ra hàng hóa và dịch vụ bán cho các hộ gia đình. Vòng ngoài biểu thị dòng luân chuyển các khoản thanh toán tương ứng. Các hãng trả thu nhập yếu tố cho các hộ gia đình nhưng nhận được doanh thu từ chi tiêu của các hộ gia đình cho hàng hóa và dịch vụ do các hãng sản xuất ra.

Hình 19.2 Dòng luân chuyển giữa các hãng và hộ gia đình

Hình 19.2 Dòng luân chuyển giữa các hãng và hộ gia đình

Hình 19.2 gợi ra ba cách đo lường hoạt động kinh tế trong một nền kinh tế: (a) giá trị của các hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ra. (b) mức thu nhập yếu tố, biểu thị giá trị của các dịch vụ yếu tố được cung ứng, hoặc (c) giá trị của chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ. Tất cả các khoản thanh toán đều tương ứng với các nguồn lực thực, Lúc này chúng ta tạm thời giả thiết rằng tất cả các khoản thanh toán đều được dùng để mua các nguồn lực thực. Do vậy, chúng ta phải có được con số ước tính như nhau về toàn bộ hoạt động kinh tế, dù đó là giá trị của sản lượng, mức thu nhập yếu tố hay chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ.

Hộp 19-1 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai
Hiện nay ở Trung Quốc đang diễn ra cuộc di cư hàng loạt lớn nhất trong lịch sử thế giới. Sự bùng nổ về xây dựng đã đưa Trung Quốc trở thành quốc gia có sản lượng bê tông bằng một nửa tổng sản lượng của thế giới. Các căn hộ đô thị mới, các văn phòng làm việc và các ngôi nhà chọc trời đang là nơi cư trí và làm việc của người dân nông thôn đang đổ xô về thành phố dọc theo bờ biển phía đông. Trong 25 năm tới, 345 triệu dân nông thôn sẽ di cư đến các thành phố.
Năm 1999, cảng mới ở Quingdao thậm chí còn chưa tồn tại. Bây giờ nơi đây đã là một cảng vận chuyển hàng hóa lớn nhất thế giới. Hàng ngày, các con tàu bốc dỡ một số lượng lớn vật liệu thô như quặng sắt và dầu- các vật liệu được sử dụng trực tiếp trong cuộc bùng nổ xây dựng- và chất đầy hàng xuất khẩu của ngành chế tạo đang được mở rộng chưa từng thấy ở nước này. Trong lúc đó thì thành phố thủ đô, Bắc Kinh, đang thay da đổi thiejt từng ngày, với mỗi tòa nhà mới xây lại muốn được cuốn hút hơn so với xung quanh.
Cái mà chúng ta đang quan sát thấy ở trung Quốc là dòng luân chuyển thu nhập. Thương mại phát triển nhanh chóng và các hộ gia đình phản ứng với việc này bằng cách cung cấp lao động cho xây dựng và sản xuất, Khi thương mại tiếp tục mở rộng, nhiều lao động hơn được thuê, nhiều hàng hóa hơn được sản xuất ra và người ta tiêu dùng nhiều hơn.
Adaped from BBC News Online, 11May 2004

Nếu toàn bộ thu nhập được chi tiêu thì thu nhập yếu tố sẽ bằng chi tiêu của các hộ gia đình. Giá trị sản phẩm sẽ bằng tổng chi tiêu cho hàng hóa và dịch vụ nếu hàng hóa được bán hết. Giá trị sản phẩm cũng bằng thu nhập của các hộ gia đình. Vì lợi nhuận được tính bằng doanh thu trừ đi tiền thuê các yếu tố đầu vào và vì các khoản lợi nhuận này rốt cuộc cũng đến tay các hộ gia đình sở hữu các hãng, nên thu nhập của hộ gia đình- hoặc thu được từ việc cung cấp đất đai, lao động và vốn, hoặc từ lợi nhuận của các hãng- phải đúng bằng giá trị sản lượng.

Mô hình của chúng ta vẫn còn rất đơn giản. Điều gì xảy ra nếu các hãng không bán hết sản phẩm của họ? Điều gì xảy ra nếu các hãng không bán hết sản phẩm cho các hộ gia đình mà bán cho các hãng khác? Điều gì xảy ra nếu các hộ gia đình không chi tiêu hết khoản thu nhập của mình? Mục tiếp theo sẽ trả lời các câu hỏi này. Khi làm được điều đó, chúng ta sẽ phát hiện ra rằng kết luận của chúng ta không thay đổi: kết quả hoạt động kinh tế có thể tính bằng tổng chi tiêu, tổng sản phẩm hay tổng thu nhập, và cả ba phương pháp đều cho một đáp số như nhau.

Dòng luân chuyển trong hình 19.2 cho phép chúng ta theo dõi các tương tác quan trọng trong nền kinh tế xét về tổng thể. Nhưng biểu đồ đó vẫn còn quá đơn giản. Nó bỏ qua quá nhiều đặc điểm quan trọng của thế giới thực: tiết kiệm, đầu tư, chi tiêu của chính phủ và thuế, giao dịch giữa các hãng và với thế giới bên ngoài, Chúng ta cần một hệ thống toàn diện về các tài khoản quốc dân.


* David Begg & Stanley Fischer & Rudiger Dornbusch (GV ĐHKTQD dịch), 2008, Kinh tế học, NXB Thống kê.

* Phần trước: Thực tế

* Phần sau: Hạch toán thu nhập quốc dân