Xuất khẩu tôm: khó khăn chồng chất

28-12-2012 (VF) — Theo  Hiệp hội chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm của Việt Nam trong 11T.2012 ước đạt hơn 2,06 tỷ USD, giảm 4,7 % so với cùng kỳ năm ngoái. Trong cuối năm nay, xuất khẩu tôm được nhận định là khó có thể tăng thêm do tình hình khó khăn trong nước, rào cản kỹ thuật và sự cạnh tranh gay gắt với các nước khác.

Giá trị (GT): triệu USD

Nguồn: Tổng cục Hải quan

Trong 11T.2012, xuất khẩu tôm của Việt Nam sang các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Đức, Anh, … đều giảm mạnh. Cụ thể, xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ đạt 425,4 triệu USD, giảm 15,6% so với cùng kỳ năm ngoái; thị trường EU đạt 286,5 triệu USD, giảm 25%; thị trường Đức đạt 74,7 triệu USD, giảm 26,4%; thị trường Anh giảm 30% và thị trường ASEAN giảm 22,2%, …

Mặc dù xuất khẩu tôm sang thị trường Nhật Bản đạt 572 triệu USD, tăng 5% so với cùng kì năm ngoái nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng trung bình trên 20%/tháng trong các tháng đầu năm 2012 (Vinanet, 24-12).

Khó khăn:

Dịch bệnh, vốn:

Theo báo cáo của Tổng Cục Thủy sản, năm 2012 cả nước có trên 100.770 héc ta/657.500 héc ta tôm nuôi xảy ra dịch bệnh, thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng (TBKTSG,12-12). Số lượng tôm chết hàng loạt  đã làm giảm đáng kể sản lượng tôm bán ra thị trường. Nhiều người dân thua lỗ nặng nề, khó tái sản xuất do gặp khó khăn về vốn.

Cạnh tranh về giá:

Thiếu tôm nguyên liệu do dịch bệnh cùng với giá thức ăn, vật tư đầu vào tăng cao khiến cho các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam phải bán với giá cao hơn các nước khác.

Theo VASEP, giá tôm xuất khẩu của Việt Nam vào các thị trường truyền thống thường cao hơn từ 15-18% so với các nước như Indonesia, Malaysia, Ấn Độ. Cụ thể, trong khi giá tôm xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ cỡ 16/20 có giá 6,85 đô la Mỹ/pound thì của Indonesia chỉ 5 – 6,45 đô la Mỹ/pound, Ấn Độ là 5,80 đô la Mỹ/pound (TBKTSG, 10-10).

Sự cạnh tranh gay gắt với các nước buộc tôm Việt Nam phải hạ giá bán thấp, thậm chí thấp ngang với giá tôm nguyên liệu, gây thua lỗ cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Rào cản kĩ thuật:

Rào cản kỹ thuật về vấn đề Ethoxyquin tai thị trường Nhật Bản trong thời gian gần đây đã trở thành thách thưc lớn nhất đối với ngành tôm Việt Nam.

Hiện Nhật Bản tăng cường kiểm tra dư lượng Trifluralin và Enrofloxacin với mức rất khắt khe, thấp hơn 10 lần so với tôm xuất sang EU. Do đó, vấn đề Ethoxyquin đã khiến cho nhiều DN xuất khẩu tôm Việt Nam có tâm lý e ngại khi xuất khẩu sang thị trường này. Những DN duy trì xuất khẩu sang Nhật Bản phải chấp nhận sử dụng tôm nuôi quảng canh hoặc tốn thêm nhiều chi phí để kiểm nghiệm tôm nguyên liệu trước khi chế biến.

Ngoài ra, quy định kiểm tra Ethoxyquin còn khiến tôm Việt Nam bị rơi vào tình trạng bị ép giá không chỉ trên thị trường Nhật Bản mà còn trên nhiều thị trường khác (VASEP, 14-12).

Với những khó khăn trên, giá trị xuất khẩu tôm năm 2012 khó có thể đạt được mốc 2,4 tỷ USD như năm 2011.

___

* Liên quan:

• Tôm hùm: Ví đây đổi phận làm …đất được!
• DN xuất khẩu tôm, cá VN Q1.2012
• Giá và vấn đề “độc quyền mua” tôm hùm Khánh Hòa của các nhà buôn TQ